Srimad Bhagavad Gita-Chapter 4 Bhagavad Gita – Chapter 4

🙏 Srimad Bhagavadgita Chapter 4 Jnana Yoga 🙏

01		śrībhagavānuvāca \| imaṁ vivasvatē yōgaṁ prōktavānahamavyayam \| vivasvān manavē prāha manurikṣvākavē:’bravīt \|\| 1 \|\|
02		ēvaṁ paramparāprāptamimaṁ rājarṣayō viduḥ \| sa kālēnēha mahatā yōgō naṣṭaḥ parantapa \|\| 2 \|\|
03		sa ēvāyaṁ mayā tē:’dya yōgaḥ prōktaḥ purātanaḥ \| bhaktō:’si mē sakhā cēti rahasyaṁ hyētaduttamam \|\| 3 \|\|
04		arjuna uvāca \| aparaṁ bhavatō janma paraṁ janma vivasvataḥ \| kathamētadvijānīyāṁ tvamādau prōktavāniti \|\| 4 \|\|
05		śrībhagavānuvāca \| bahūni mē vyatītāni janmāni tava cārjuna \| tānyahaṁ vēda sarvāṇi na tvaṁ vēttha parantapa \|\| 5 \|\|
06		ajō:’pi sannavyayātmā bhūtānāmīśvarō:’pi san \| prakr̥tiṁ svāmadhiṣṭhāya sambhavāmyātmamāyayā \|\| 6 \|\|
07		yadā yadā hi dharmasya glānirbhavati bhārata \| abhyutthānamadharmasya tadā:’:’tmānaṁ sr̥jāmyaham \|\| 7 \|\|
08		paritrāṇāya sādhūnāṁ vināśāya ca duṣkr̥tām \| dharmasaṁsthāpanārthāya sambhavāmi yugē yugē \|\| 8 \|\|
09		janma karma ca mē divyamēvaṁ yō vētti tattvataḥ \| tyaktvā dēhaṁ punarjanma naiti māmēti sō:’rjuna \|\| 9 \|\|
10		vītarāgabhayakrōdhā manmayā māmupāśritāḥ \| bahavō jñānatapasā pūtā madbhāvamāgatāḥ \|\| 10 \|\|
11		yē yathā māṁ prapadyantē tāṁstathaiva bhajāmyaham \| mama vartmānuvartantē manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ \|\| 11 \|\|
12		kāṅkṣantaḥ karmaṇāṁ siddhiṁ yajanta iha dēvatāḥ \| kṣipraṁ hi mānuṣē lōkē siddhirbhavati karmajā \|\| 12 \|\|
13		cāturvarṇyaṁ mayā sr̥ṣṭaṁ guṇakarmavibhāgaśaḥ \| tasya kartāramapi māṁ viddhyakartāramavyayam \|\| 13 \|\|
14		na māṁ karmāṇi limpanti na mē karmaphalē spr̥hā \| iti māṁ yō:’bhijānāti karmabhirna sa badhyatē \|\| 14 \|\|
15		ēvaṁ jñātvā kr̥taṁ karma pūrvairapi mumukṣubhiḥ \| kuru karmaiva tasmāt tvaṁ pūrvaiḥ pūrvataraṁ kr̥tam \|\| 15 \|\|
16		kiṁ karma kimakarmēti kavayō:’pyatra mōhitāḥ \| tat tē karma pravakṣyāmi yajjñātvā mōkṣyasē:’śubhāt \|\| 16 \|\|
17		karmaṇō hyapi bōddhavyaṁ bōddhavyaṁ ca vikarmaṇaḥ \| akarmaṇaśca bōddhavyaṁ gahanā karmaṇō gatiḥ \|\| 17 \|\|
18		karmaṇyakarma yaḥ paśyēdakarmaṇi ca karma yaḥ \| sa buddhimān manuṣyēṣu sa yuktaḥ kr̥tsnakarmakr̥t \|\| 18 \|\|
19		yasya sarvē samārambhāḥ kāmasaṅkalpavarjitāḥ \| jñānāgnidagdhakarmāṇaṁ tamāhuḥ paṇḍitaṁ budhāḥ \|\| 19 \|\|
20		tyaktvā karmaphalāsaṅgaṁ nityatr̥ptō nirāśrayaḥ \| karmaṇyabhipravr̥ttō:’pi naiva kiñcit karōti saḥ \|\| 20 \|\|
21		nirāśīryatacittātmā tyaktasarvaparigrahaḥ \| śārīraṁ kēvalaṁ karma kurvan nāpnōti kilbiṣam \|\| 21 \|\|
22		yadr̥cchālābhasantuṣṭō dvandvātītō vimatsaraḥ \| samaḥ siddhāvasiddhau ca kr̥tvāpi na nibadhyatē \|\| 22 \|\|
23		gatasaṅgasya muktasya jñānāvasthitacētasaḥ \| yajñāyācarataḥ karma samagraṁ pravilīyatē \|\| 23 \|\|
24		brahmārpaṇaṁ brahma havirbrahmāgnau brahmaṇā hutam \| brahmaiva tēna gantavyaṁ brahmakarmasamādhinā \|\| 24 \|\|
25		daivamēvāparē yajñaṁ yōginaḥ paryupāsatē \| brahmāgnāvaparē yajñaṁ yajñēnaivōpajuhvati \|\| 25 \|\|
26		śrōtrādīnīndriyāṇyanyē samyamāgniṣu juhvati \| śabdādīn viṣayānanya indriyāgniṣu juhvati \|\| 26 \|\|
27		sarvāṇīndriyakarmāṇi prāṇakarmāṇi cāparē \| ātmasamyamayōgāgnau juhvati jñānadīpitē \|\| 27 \|\|
28		dravyayajñāstapōyajñā yōgayajñāstathāparē \| svādhyāyajñānayajñāśca yatayaḥ saṁśitavratāḥ \|\| 28 \|\|
29		apānē juhvati prāṇaṁ prāṇē:’pānaṁ tathāparē \| prāṇāpānagatī ruddhvā prāṇāyāmaparāyaṇāḥ \|\| 29 \|\|
30		aparē niyatāhārāḥ prāṇān prāṇēṣu juhvati \| sarvē:’pyētē yajñavidō yajñakṣapitakalmaṣāḥ \|\| 30 \|\|
31		yajñaśiṣṭāmr̥tabhujō yānti brahma sanātanam \| nāyaṁ lōkō:’styayajñasya kutō:’nyaḥ kurusattama \|\| 31 \|\|
32		ēvaṁ bahuvidhā yajñā vitatā brahmaṇō mukhē \| karmajān viddhi tān sarvānēvaṁ jñātvā vimōkṣyasē \|\| 32 \|\|
33		śrēyān dravyamayādyajñājjñānayajñaḥ parantapa \| sarvaṁ karmākhilaṁ pārtha jñānē parisamāpyatē \|\| 33 \|\|
34		tadviddhi praṇipātēna paripraśnēna sēvayā \| upadēkṣyanti tē jñānaṁ jñāninastattvadarśinaḥ \|\| 34 \|\|
35		yajjñātvā na punarmōhamēvaṁ yāsyasi pāṇḍava \| yēna bhūtānyaśēṣēṇa drakṣyasyātmanyathō mayi \|\| 35 \|\|
36		api cēdasi pāpēbhyaḥ sarvēbhyaḥ pāpakr̥ttamaḥ \| sarvaṁ jñānaplavēnaiva vr̥jinaṁ santariṣyasi \|\| 36 \|\|
37		yathaidhāṁsi samiddhō:’gnirbhasmasātkurutē:’rjuna \| jñānāgniḥ sarvakarmāṇi bhasmasātkurutē tathā \|\| 37 \|\|
38		na hi jñānēna sadr̥śaṁ pavitramiha vidyatē \| tat svayaṁ yōgasaṁsiddhaḥ kālēnātmani vindati \|\| 38 \|\|
39		śraddhāvāṁllabhatē jñānaṁ tatparaḥ samyatēndriyaḥ \| jñānaṁ labdhvā parāṁ śāntimacirēṇādhigacchati \|\| 39 \|\|
40		ajñaścāśraddadhānaśca saṁśayātmā vinaśyati \| nāyaṁ lōkō:’sti na parō na sukhaṁ saṁśayātmanaḥ \|\| 40 \|\|
41		yōgasaṁnyastakarmāṇaṁ jñānasañchinnasaṁśayam \| ātmavantaṁ na karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya \|\| 41 \|\|
42		tasmādajñānasambhūtaṁ hr̥tsthaṁ jñānāsinā:’:’tmanaḥ \| chittvainaṁ saṁśayaṁ yōgamātiṣṭhōttiṣṭha bhārata \|\| 42 \|\|
		iti śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṁ yōgaśāstrē śrīkr̥ṣṇārjunasaṁvādē jñānayōgō nāma caturthō:’dhyāyaḥ \|\| 4 \|\|

01		śrībhagavānuvāca \| imaṁ vivasvatē yōgaṁ prōktavānahamavyayam \| vivasvān manavē prāha manurikṣvākavē:’bravīt \|\| 1 \|\|
02		ēvaṁ paramparāprāptamimaṁ rājarṣayō viduḥ \| sa kālēnēha mahatā yōgō naṣṭaḥ parantapa \|\| 2 \|\|
03		sa ēvāyaṁ mayā tē:’dya yōgaḥ prōktaḥ purātanaḥ \| bhaktō:’si mē sakhā cēti rahasyaṁ hyētaduttamam \|\| 3 \|\|
04		arjuna uvāca \| aparaṁ bhavatō janma paraṁ janma vivasvataḥ \| kathamētadvijānīyāṁ tvamādau prōktavāniti \|\| 4 \|\|
05		śrībhagavānuvāca \| bahūni mē vyatītāni janmāni tava cārjuna \| tānyahaṁ vēda sarvāṇi na tvaṁ vēttha parantapa \|\| 5 \|\|
06		ajō:’pi sannavyayātmā bhūtānāmīśvarō:’pi san \| prakr̥tiṁ svāmadhiṣṭhāya sambhavāmyātmamāyayā \|\| 6 \|\|
07		yadā yadā hi dharmasya glānirbhavati bhārata \| abhyutthānamadharmasya tadā:’:’tmānaṁ sr̥jāmyaham \|\| 7 \|\|
08		paritrāṇāya sādhūnāṁ vināśāya ca duṣkr̥tām \| dharmasaṁsthāpanārthāya sambhavāmi yugē yugē \|\| 8 \|\|
09		janma karma ca mē divyamēvaṁ yō vētti tattvataḥ \| tyaktvā dēhaṁ punarjanma naiti māmēti sō:’rjuna \|\| 9 \|\|
10		vītarāgabhayakrōdhā manmayā māmupāśritāḥ \| bahavō jñānatapasā pūtā madbhāvamāgatāḥ \|\| 10 \|\|
11		yē yathā māṁ prapadyantē tāṁstathaiva bhajāmyaham \| mama vartmānuvartantē manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ \|\| 11 \|\|
12		kāṅkṣantaḥ karmaṇāṁ siddhiṁ yajanta iha dēvatāḥ \| kṣipraṁ hi mānuṣē lōkē siddhirbhavati karmajā \|\| 12 \|\|
13		cāturvarṇyaṁ mayā sr̥ṣṭaṁ guṇakarmavibhāgaśaḥ \| tasya kartāramapi māṁ viddhyakartāramavyayam \|\| 13 \|\|
14		na māṁ karmāṇi limpanti na mē karmaphalē spr̥hā \| iti māṁ yō:’bhijānāti karmabhirna sa badhyatē \|\| 14 \|\|
15		ēvaṁ jñātvā kr̥taṁ karma pūrvairapi mumukṣubhiḥ \| kuru karmaiva tasmāt tvaṁ pūrvaiḥ pūrvataraṁ kr̥tam \|\| 15 \|\|
16		kiṁ karma kimakarmēti kavayō:’pyatra mōhitāḥ \| tat tē karma pravakṣyāmi yajjñātvā mōkṣyasē:’śubhāt \|\| 16 \|\|
17		karmaṇō hyapi bōddhavyaṁ bōddhavyaṁ ca vikarmaṇaḥ \| akarmaṇaśca bōddhavyaṁ gahanā karmaṇō gatiḥ \|\| 17 \|\|
18		karmaṇyakarma yaḥ paśyēdakarmaṇi ca karma yaḥ \| sa buddhimān manuṣyēṣu sa yuktaḥ kr̥tsnakarmakr̥t \|\| 18 \|\|
19		yasya sarvē samārambhāḥ kāmasaṅkalpavarjitāḥ \| jñānāgnidagdhakarmāṇaṁ tamāhuḥ paṇḍitaṁ budhāḥ \|\| 19 \|\|
20		tyaktvā karmaphalāsaṅgaṁ nityatr̥ptō nirāśrayaḥ \| karmaṇyabhipravr̥ttō:’pi naiva kiñcit karōti saḥ \|\| 20 \|\|
21		nirāśīryatacittātmā tyaktasarvaparigrahaḥ \| śārīraṁ kēvalaṁ karma kurvan nāpnōti kilbiṣam \|\| 21 \|\|
22		yadr̥cchālābhasantuṣṭō dvandvātītō vimatsaraḥ \| samaḥ siddhāvasiddhau ca kr̥tvāpi na nibadhyatē \|\| 22 \|\|
23		gatasaṅgasya muktasya jñānāvasthitacētasaḥ \| yajñāyācarataḥ karma samagraṁ pravilīyatē \|\| 23 \|\|
24		brahmārpaṇaṁ brahma havirbrahmāgnau brahmaṇā hutam \| brahmaiva tēna gantavyaṁ brahmakarmasamādhinā \|\| 24 \|\|
25		daivamēvāparē yajñaṁ yōginaḥ paryupāsatē \| brahmāgnāvaparē yajñaṁ yajñēnaivōpajuhvati \|\| 25 \|\|
26		śrōtrādīnīndriyāṇyanyē samyamāgniṣu juhvati \| śabdādīn viṣayānanya indriyāgniṣu juhvati \|\| 26 \|\|
27		sarvāṇīndriyakarmāṇi prāṇakarmāṇi cāparē \| ātmasamyamayōgāgnau juhvati jñānadīpitē \|\| 27 \|\|
28		dravyayajñāstapōyajñā yōgayajñāstathāparē \| svādhyāyajñānayajñāśca yatayaḥ saṁśitavratāḥ \|\| 28 \|\|
29		apānē juhvati prāṇaṁ prāṇē:’pānaṁ tathāparē \| prāṇāpānagatī ruddhvā prāṇāyāmaparāyaṇāḥ \|\| 29 \|\|
30		aparē niyatāhārāḥ prāṇān prāṇēṣu juhvati \| sarvē:’pyētē yajñavidō yajñakṣapitakalmaṣāḥ \|\| 30 \|\|
31		yajñaśiṣṭāmr̥tabhujō yānti brahma sanātanam \| nāyaṁ lōkō:’styayajñasya kutō:’nyaḥ kurusattama \|\| 31 \|\|
32		ēvaṁ bahuvidhā yajñā vitatā brahmaṇō mukhē \| karmajān viddhi tān sarvānēvaṁ jñātvā vimōkṣyasē \|\| 32 \|\|
33		śrēyān dravyamayādyajñājjñānayajñaḥ parantapa \| sarvaṁ karmākhilaṁ pārtha jñānē parisamāpyatē \|\| 33 \|\|
34		tadviddhi praṇipātēna paripraśnēna sēvayā \| upadēkṣyanti tē jñānaṁ jñāninastattvadarśinaḥ \|\| 34 \|\|
35		yajjñātvā na punarmōhamēvaṁ yāsyasi pāṇḍava \| yēna bhūtānyaśēṣēṇa drakṣyasyātmanyathō mayi \|\| 35 \|\|
36		api cēdasi pāpēbhyaḥ sarvēbhyaḥ pāpakr̥ttamaḥ \| sarvaṁ jñānaplavēnaiva vr̥jinaṁ santariṣyasi \|\| 36 \|\|
37		yathaidhāṁsi samiddhō:’gnirbhasmasātkurutē:’rjuna \| jñānāgniḥ sarvakarmāṇi bhasmasātkurutē tathā \|\| 37 \|\|
38		na hi jñānēna sadr̥śaṁ pavitramiha vidyatē \| tat svayaṁ yōgasaṁsiddhaḥ kālēnātmani vindati \|\| 38 \|\|
39		śraddhāvāṁllabhatē jñānaṁ tatparaḥ samyatēndriyaḥ \| jñānaṁ labdhvā parāṁ śāntimacirēṇādhigacchati \|\| 39 \|\|
40		ajñaścāśraddadhānaśca saṁśayātmā vinaśyati \| nāyaṁ lōkō:’sti na parō na sukhaṁ saṁśayātmanaḥ \|\| 40 \|\|
41		yōgasaṁnyastakarmāṇaṁ jñānasañchinnasaṁśayam \| ātmavantaṁ na karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya \|\| 41 \|\|
42		tasmādajñānasambhūtaṁ hr̥tsthaṁ jñānāsinā:’:’tmanaḥ \| chittvainaṁ saṁśayaṁ yōgamātiṣṭhōttiṣṭha bhārata \|\| 42 \|\|
		iti śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṁ yōgaśāstrē śrīkr̥ṣṇārjunasaṁvādē jñānayōgō nāma caturthō:’dhyāyaḥ \|\| 4 \|\|

🕉️ Bharathiya Sanatana Dharmam - SANATANA DHARM - సనాతన ధర్మం 🕉️

🙏 Srimad Bhagavadgita Chapter 4 Jnana Yoga 🙏

śrībhagavānuvāca | imaṁ vivasvatē yōgaṁ prōktavānahamavyayam | vivasvān manavē prāha manurikṣvākavē:’bravīt || 1 ||

ēvaṁ paramparāprāptamimaṁ rājarṣayō viduḥ | sa kālēnēha mahatā yōgō naṣṭaḥ parantapa || 2 ||

sa ēvāyaṁ mayā tē:’dya yōgaḥ prōktaḥ purātanaḥ | bhaktō:’si mē sakhā cēti rahasyaṁ hyētaduttamam || 3 ||

arjuna uvāca | aparaṁ bhavatō janma paraṁ janma vivasvataḥ | kathamētadvijānīyāṁ tvamādau prōktavāniti || 4 ||

śrībhagavānuvāca | bahūni mē vyatītāni janmāni tava cārjuna | tānyahaṁ vēda sarvāṇi na tvaṁ vēttha parantapa || 5 ||

ajō:’pi sannavyayātmā bhūtānāmīśvarō:’pi san | prakr̥tiṁ svāmadhiṣṭhāya sambhavāmyātmamāyayā || 6 ||

yadā yadā hi dharmasya glānirbhavati bhārata | abhyutthānamadharmasya tadā:’:’tmānaṁ sr̥jāmyaham || 7 ||

paritrāṇāya sādhūnāṁ vināśāya ca duṣkr̥tām | dharmasaṁsthāpanārthāya sambhavāmi yugē yugē || 8 ||

janma karma ca mē divyamēvaṁ yō vētti tattvataḥ | tyaktvā dēhaṁ punarjanma naiti māmēti sō:’rjuna || 9 ||

vītarāgabhayakrōdhā manmayā māmupāśritāḥ | bahavō jñānatapasā pūtā madbhāvamāgatāḥ || 10 ||

yē yathā māṁ prapadyantē tāṁstathaiva bhajāmyaham | mama vartmānuvartantē manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ || 11 ||

kāṅkṣantaḥ karmaṇāṁ siddhiṁ yajanta iha dēvatāḥ | kṣipraṁ hi mānuṣē lōkē siddhirbhavati karmajā || 12 ||

cāturvarṇyaṁ mayā sr̥ṣṭaṁ guṇakarmavibhāgaśaḥ | tasya kartāramapi māṁ viddhyakartāramavyayam || 13 ||

na māṁ karmāṇi limpanti na mē karmaphalē spr̥hā | iti māṁ yō:’bhijānāti karmabhirna sa badhyatē || 14 ||

ēvaṁ jñātvā kr̥taṁ karma pūrvairapi mumukṣubhiḥ | kuru karmaiva tasmāt tvaṁ pūrvaiḥ pūrvataraṁ kr̥tam || 15 ||

kiṁ karma kimakarmēti kavayō:’pyatra mōhitāḥ | tat tē karma pravakṣyāmi yajjñātvā mōkṣyasē:’śubhāt || 16 ||

karmaṇō hyapi bōddhavyaṁ bōddhavyaṁ ca vikarmaṇaḥ | akarmaṇaśca bōddhavyaṁ gahanā karmaṇō gatiḥ || 17 ||

karmaṇyakarma yaḥ paśyēdakarmaṇi ca karma yaḥ | sa buddhimān manuṣyēṣu sa yuktaḥ kr̥tsnakarmakr̥t || 18 ||

yasya sarvē samārambhāḥ kāmasaṅkalpavarjitāḥ | jñānāgnidagdhakarmāṇaṁ tamāhuḥ paṇḍitaṁ budhāḥ || 19 ||

tyaktvā karmaphalāsaṅgaṁ nityatr̥ptō nirāśrayaḥ | karmaṇyabhipravr̥ttō:’pi naiva kiñcit karōti saḥ || 20 ||

nirāśīryatacittātmā tyaktasarvaparigrahaḥ | śārīraṁ kēvalaṁ karma kurvan nāpnōti kilbiṣam || 21 ||

yadr̥cchālābhasantuṣṭō dvandvātītō vimatsaraḥ | samaḥ siddhāvasiddhau ca kr̥tvāpi na nibadhyatē || 22 ||

gatasaṅgasya muktasya jñānāvasthitacētasaḥ | yajñāyācarataḥ karma samagraṁ pravilīyatē || 23 ||

brahmārpaṇaṁ brahma havirbrahmāgnau brahmaṇā hutam | brahmaiva tēna gantavyaṁ brahmakarmasamādhinā || 24 ||

daivamēvāparē yajñaṁ yōginaḥ paryupāsatē | brahmāgnāvaparē yajñaṁ yajñēnaivōpajuhvati || 25 ||

śrōtrādīnīndriyāṇyanyē samyamāgniṣu juhvati | śabdādīn viṣayānanya indriyāgniṣu juhvati || 26 ||

sarvāṇīndriyakarmāṇi prāṇakarmāṇi cāparē | ātmasamyamayōgāgnau juhvati jñānadīpitē || 27 ||

dravyayajñāstapōyajñā yōgayajñāstathāparē | svādhyāyajñānayajñāśca yatayaḥ saṁśitavratāḥ || 28 ||

apānē juhvati prāṇaṁ prāṇē:’pānaṁ tathāparē | prāṇāpānagatī ruddhvā prāṇāyāmaparāyaṇāḥ || 29 ||

aparē niyatāhārāḥ prāṇān prāṇēṣu juhvati | sarvē:’pyētē yajñavidō yajñakṣapitakalmaṣāḥ || 30 ||

yajñaśiṣṭāmr̥tabhujō yānti brahma sanātanam | nāyaṁ lōkō:’styayajñasya kutō:’nyaḥ kurusattama || 31 ||

ēvaṁ bahuvidhā yajñā vitatā brahmaṇō mukhē | karmajān viddhi tān sarvānēvaṁ jñātvā vimōkṣyasē || 32 ||

śrēyān dravyamayādyajñājjñānayajñaḥ parantapa | sarvaṁ karmākhilaṁ pārtha jñānē parisamāpyatē || 33 ||

tadviddhi praṇipātēna paripraśnēna sēvayā | upadēkṣyanti tē jñānaṁ jñāninastattvadarśinaḥ || 34 ||

yajjñātvā na punarmōhamēvaṁ yāsyasi pāṇḍava | yēna bhūtānyaśēṣēṇa drakṣyasyātmanyathō mayi || 35 ||

api cēdasi pāpēbhyaḥ sarvēbhyaḥ pāpakr̥ttamaḥ | sarvaṁ jñānaplavēnaiva vr̥jinaṁ santariṣyasi || 36 ||

yathaidhāṁsi samiddhō:’gnirbhasmasātkurutē:’rjuna | jñānāgniḥ sarvakarmāṇi bhasmasātkurutē tathā || 37 ||

na hi jñānēna sadr̥śaṁ pavitramiha vidyatē | tat svayaṁ yōgasaṁsiddhaḥ kālēnātmani vindati || 38 ||

śraddhāvāṁllabhatē jñānaṁ tatparaḥ samyatēndriyaḥ | jñānaṁ labdhvā parāṁ śāntimacirēṇādhigacchati || 39 ||

ajñaścāśraddadhānaśca saṁśayātmā vinaśyati | nāyaṁ lōkō:’sti na parō na sukhaṁ saṁśayātmanaḥ || 40 ||

yōgasaṁnyastakarmāṇaṁ jñānasañchinnasaṁśayam | ātmavantaṁ na karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya || 41 ||

tasmādajñānasambhūtaṁ hr̥tsthaṁ jñānāsinā:’:’tmanaḥ | chittvainaṁ saṁśayaṁ yōgamātiṣṭhōttiṣṭha bhārata || 42 ||

iti śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṁ yōgaśāstrē śrīkr̥ṣṇārjunasaṁvādē jñānayōgō nāma caturthō:’dhyāyaḥ || 4 ||

www.sanatanadharm.com - Play Store App

śrībhagavānuvāca |
imaṁ vivasvatē yōgaṁ prōktavānahamavyayam |
vivasvān manavē prāha manurikṣvākavē:’bravīt || 1 ||

ēvaṁ paramparāprāptamimaṁ rājarṣayō viduḥ |
sa kālēnēha mahatā yōgō naṣṭaḥ parantapa || 2 ||

sa ēvāyaṁ mayā tē:’dya yōgaḥ prōktaḥ purātanaḥ |
bhaktō:’si mē sakhā cēti rahasyaṁ hyētaduttamam || 3 ||

arjuna uvāca |
aparaṁ bhavatō janma paraṁ janma vivasvataḥ |
kathamētadvijānīyāṁ tvamādau prōktavāniti || 4 ||

śrībhagavānuvāca |
bahūni mē vyatītāni janmāni tava cārjuna |
tānyahaṁ vēda sarvāṇi na tvaṁ vēttha parantapa || 5 ||

ajō:’pi sannavyayātmā bhūtānāmīśvarō:’pi san |
prakr̥tiṁ svāmadhiṣṭhāya sambhavāmyātmamāyayā || 6 ||

yadā yadā hi dharmasya glānirbhavati bhārata |
abhyutthānamadharmasya tadā:’:’tmānaṁ sr̥jāmyaham || 7 ||

paritrāṇāya sādhūnāṁ vināśāya ca duṣkr̥tām |
dharmasaṁsthāpanārthāya sambhavāmi yugē yugē || 8 ||

janma karma ca mē divyamēvaṁ yō vētti tattvataḥ |
tyaktvā dēhaṁ punarjanma naiti māmēti sō:’rjuna || 9 ||

vītarāgabhayakrōdhā manmayā māmupāśritāḥ |
bahavō jñānatapasā pūtā madbhāvamāgatāḥ || 10 ||

yē yathā māṁ prapadyantē tāṁstathaiva bhajāmyaham |
mama vartmānuvartantē manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ || 11 ||

kāṅkṣantaḥ karmaṇāṁ siddhiṁ yajanta iha dēvatāḥ |
kṣipraṁ hi mānuṣē lōkē siddhirbhavati karmajā || 12 ||

cāturvarṇyaṁ mayā sr̥ṣṭaṁ guṇakarmavibhāgaśaḥ |
tasya kartāramapi māṁ viddhyakartāramavyayam || 13 ||

na māṁ karmāṇi limpanti na mē karmaphalē spr̥hā |
iti māṁ yō:’bhijānāti karmabhirna sa badhyatē || 14 ||

ēvaṁ jñātvā kr̥taṁ karma pūrvairapi mumukṣubhiḥ |
kuru karmaiva tasmāt tvaṁ pūrvaiḥ pūrvataraṁ kr̥tam || 15 ||

kiṁ karma kimakarmēti kavayō:’pyatra mōhitāḥ |
tat tē karma pravakṣyāmi yajjñātvā mōkṣyasē:’śubhāt || 16 ||

karmaṇō hyapi bōddhavyaṁ bōddhavyaṁ ca vikarmaṇaḥ |
akarmaṇaśca bōddhavyaṁ gahanā karmaṇō gatiḥ || 17 ||

karmaṇyakarma yaḥ paśyēdakarmaṇi ca karma yaḥ |
sa buddhimān manuṣyēṣu sa yuktaḥ kr̥tsnakarmakr̥t || 18 ||

yasya sarvē samārambhāḥ kāmasaṅkalpavarjitāḥ |
jñānāgnidagdhakarmāṇaṁ tamāhuḥ paṇḍitaṁ budhāḥ || 19 ||

tyaktvā karmaphalāsaṅgaṁ nityatr̥ptō nirāśrayaḥ |
karmaṇyabhipravr̥ttō:’pi naiva kiñcit karōti saḥ || 20 ||

nirāśīryatacittātmā tyaktasarvaparigrahaḥ |
śārīraṁ kēvalaṁ karma kurvan nāpnōti kilbiṣam || 21 ||

yadr̥cchālābhasantuṣṭō dvandvātītō vimatsaraḥ |
samaḥ siddhāvasiddhau ca kr̥tvāpi na nibadhyatē || 22 ||

gatasaṅgasya muktasya jñānāvasthitacētasaḥ |
yajñāyācarataḥ karma samagraṁ pravilīyatē || 23 ||

brahmārpaṇaṁ brahma havirbrahmāgnau brahmaṇā hutam |
brahmaiva tēna gantavyaṁ brahmakarmasamādhinā || 24 ||

daivamēvāparē yajñaṁ yōginaḥ paryupāsatē |
brahmāgnāvaparē yajñaṁ yajñēnaivōpajuhvati || 25 ||

śrōtrādīnīndriyāṇyanyē samyamāgniṣu juhvati |
śabdādīn viṣayānanya indriyāgniṣu juhvati || 26 ||

sarvāṇīndriyakarmāṇi prāṇakarmāṇi cāparē |
ātmasamyamayōgāgnau juhvati jñānadīpitē || 27 ||

dravyayajñāstapōyajñā yōgayajñāstathāparē |
svādhyāyajñānayajñāśca yatayaḥ saṁśitavratāḥ || 28 ||

apānē juhvati prāṇaṁ prāṇē:’pānaṁ tathāparē |
prāṇāpānagatī ruddhvā prāṇāyāmaparāyaṇāḥ || 29 ||

aparē niyatāhārāḥ prāṇān prāṇēṣu juhvati |
sarvē:’pyētē yajñavidō yajñakṣapitakalmaṣāḥ || 30 ||

yajñaśiṣṭāmr̥tabhujō yānti brahma sanātanam |
nāyaṁ lōkō:’styayajñasya kutō:’nyaḥ kurusattama || 31 ||

ēvaṁ bahuvidhā yajñā vitatā brahmaṇō mukhē |
karmajān viddhi tān sarvānēvaṁ jñātvā vimōkṣyasē || 32 ||

śrēyān dravyamayādyajñājjñānayajñaḥ parantapa |
sarvaṁ karmākhilaṁ pārtha jñānē parisamāpyatē || 33 ||

tadviddhi praṇipātēna paripraśnēna sēvayā |
upadēkṣyanti tē jñānaṁ jñāninastattvadarśinaḥ || 34 ||

yajjñātvā na punarmōhamēvaṁ yāsyasi pāṇḍava |
yēna bhūtānyaśēṣēṇa drakṣyasyātmanyathō mayi || 35 ||

api cēdasi pāpēbhyaḥ sarvēbhyaḥ pāpakr̥ttamaḥ |
sarvaṁ jñānaplavēnaiva vr̥jinaṁ santariṣyasi || 36 ||

yathaidhāṁsi samiddhō:’gnirbhasmasātkurutē:’rjuna |
jñānāgniḥ sarvakarmāṇi bhasmasātkurutē tathā || 37 ||

na hi jñānēna sadr̥śaṁ pavitramiha vidyatē |
tat svayaṁ yōgasaṁsiddhaḥ kālēnātmani vindati || 38 ||

śraddhāvāṁllabhatē jñānaṁ tatparaḥ samyatēndriyaḥ |
jñānaṁ labdhvā parāṁ śāntimacirēṇādhigacchati || 39 ||

ajñaścāśraddadhānaśca saṁśayātmā vinaśyati |
nāyaṁ lōkō:’sti na parō na sukhaṁ saṁśayātmanaḥ || 40 ||

yōgasaṁnyastakarmāṇaṁ jñānasañchinnasaṁśayam |
ātmavantaṁ na karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya || 41 ||

tasmādajñānasambhūtaṁ hr̥tsthaṁ jñānāsinā:’:’tmanaḥ |
chittvainaṁ saṁśayaṁ yōgamātiṣṭhōttiṣṭha bhārata || 42 ||